Perfmatters, WordPress’in gereksiz yüklediği kodları kapatan ve JavaScript, CSS, görsel ve yazı tiplerinin nasıl yükleneceğini düzenleyen bir hız eklentisi. Sayfa önbelleği yapmaz; LiteSpeed Cache ya da hostinginizin önbelleğiyle birlikte kullanılır.
Bu rehber Perfmatters 2.6 sürümündeki ayar ekranını sırayla anlatıyor. Eklenti Türkçe çeviriyle geliyor; WordPress’iniz Türkçeyse ayarların çoğunu Türkçe görürsünüz, son sürümlerde eklenen birkaç ayar ise İngilizce kalıyor. Bu yüzden her ayarı ekrandaki Türkçe adıyla, İngilizcesini parantez içinde yazdık. Her bölümde önerimizi ve dikkat edilecek noktayı yazdık. Yazının sonunda sitehizi.com’da açık olan ayarları da bulabilirsiniz.
İçindekiler 18 başlık
- 1. Başlamadan önce
- 2. Genel (General)
- 3. JavaScript
- 4. CSS
- 5. Ön Yükleme (Preloading)
- 6. Tembel Yükleme (Lazy Loading)
- 7. Fontlar (Fonts)
- 8. CDN ve Analytics
- 9. Kod Ekle (Code)
- 10. Araçlar (Tools)
- 11. Veritabanı (Database)
- 12. sitehizi.com’da hangi ayarlar açık?
- 13. Sık sorulan sorular
- 13.1. Perfmatters önbellek eklentisi mi?
- 13.2. Delay JavaScript açınca menü ya da form çalışmıyor, ne yapmalıyım?
- 13.3. Remove Unused CSS siteyi bozdu, nasıl geri alırım?
- 13.4. Perfmatters ile WP Rocket birlikte kullanılır mı?
- 13.5. Lisans süresi bitince ayarlar kaybolur mu?
Başlamadan önce
- Ayarları tek tek açın ve her değişiklikten sonra sitenizi kontrol edin: ana sayfa, bir yazı, iletişim formu, varsa sepet ve ödeme sayfası.
- Önbellek eklentinizde aynı işi yapan ayar varsa (JavaScript geciktirme, CSS küçültme, geç yükleme) yalnızca birinde açık tutun.
- Önce ve sonra ölçün. Site hız testimiz ya da PageSpeed Insights’ta mobil sonuca bakın.
Genel (General)
Bu bölümdeki ayarlar WordPress’in varsayılan olarak yüklediği ama çoğu sitenin kullanmadığı kodları kapatır. Etkileri tek tek küçüktür, toplamda sayfayı sadeleştirir.
| Ayar | Önerimiz | Not |
| Emojileri Devre Dışı Bırak (Disable Emojis) | Açın | Emojiler cihazın kendi emoji setiyle görünmeye devam eder. |
| Dashicons’u Devre Dışı Bırak (Disable Dashicons) | Açın | Yalnızca giriş yapmamış ziyaretçiler için kapanır; yönetim paneli etkilenmez. |
| Yerleştirmeleri Devre Dışı Bırak (Disable Embeds) | Açın | Başka WordPress sitelerinin önizleme kartlarını kapatır; YouTube gömmeleri çalışır. |
| XML-RPC’yi Devre Dışı Bırak (Disable XML-RPC) | Açın | Jetpack ya da WordPress mobil uygulamasını kullanıyorsanız kapalı bırakın. |
| jQuery Migrate’i Kaldır (Remove jQuery Migrate) | Deneyin | Eski eklentiler buna ihtiyaç duyabilir; açtıktan sonra menüleri, kaydırıcıları ve formları kontrol edin. |
| WP Sürümünü Gizle, RSD Bağlantısını Kaldır, Kısa Bağlantıyı Kaldır | Açın | Sayfa kaynağından gereksiz satırları kaldırır. |
| RSS Beslemelerini Devre Dışı Bırak (Disable RSS Feeds) | Blogunuz varsa kapalı | Okuyucular ve haber toplayıcılar RSS ile takip eder. |
| Pingback’leri Devre Dışı Bırak (Disable Self Pingbacks) | Açın | Kendi yazılarınız arasındaki linkler için bildirim üretmez. |
| REST API’yi Devre Dışı Bırak (Disable REST API) | Dikkatli | “Yönetici Olmayanlar İçin Devre Dışı Bırak” seçeneği iletişim formlarını ve bazı eklentileri bozabilir. Açarsanız formları mutlaka deneyin. |
| Google Haritaları Devre Dışı Bırak (Disable Google Maps) | Harita kullanmıyorsanız açın | Harita kullandığınız sayfaları “Exclude Locations” alanıyla hariç tutabilirsiniz. |
| Disable Password Meter (şifre gücü göstergesi) | Açın | Şifre gücü göstergesi yalnızca gerekli sayfalarda kalır. |
| Yorumları Devre Dışı Bırak (Disable Comments) | Yorum kullanmıyorsanız açın | Yorum alanını ve ilgili kodları tamamen kaldırır. |
| Yorum URL’lerini Kaldır (Remove Comment URLs) | Açın | Yorumlardaki web sitesi alanını kaldırır; spam link denemeleri azalır. |
| Global Stilleri Kaldır (Remove Global Styles) | Dikkatli | Blok editörünün renk ve boşluk ayarlarını kullanıyorsanız sayfalar bozulabilir. Klasik tema ve sayfa oluşturucuda daha güvenli. |
| Separate Block Styles | Blok editörü kullanıyorsanız deneyin | Yalnızca sayfada kullanılan blokların CSS’ini yükler. |
| Kalp Atışını Devre Dışı Bırak (Disable Heartbeat) | “Yalnızca Yazıları/Sayfaları Düzenlerken İzin Ver” | Yönetim panelinin sunucuya sürekli istek atmasını azaltır. |
| Kalp Atışı Frekansı (Heartbeat Frequency) | 60 saniye | Yazı düzenlerken otomatik kilit ve kayıt çalışmaya devam eder. |
| Gönderi Revizyonlarını Sınırla (Limit Post Revisions) | 10 | Veritabanının gereksiz büyümesini önler. |
| Otomatik Kaydetme Aralığı (Autosave Interval) | 2–3 dakika | Varsayılan 1 dakikadır. |
Özel Giriş URL’si (Login URL): Giriş adresini değiştirmek botların bir kısmını uzak tutar ama tek başına güvenlik önlemi değildir. Güçlü parola ve iki adımlı doğrulama daha önemlidir.
WooCommerce: Mağaza kuruluysa bu bölümde dört ek ayar çıkar. “Script’i Devre Dışı Bırak” (Disable Scripts) WooCommerce dosyalarını mağaza dışı sayfalarda kapatır, önerilir. “Sepet Parçalamasını Devre Dışı Bırak” (Disable Cart Fragmentation) sepet sayacını etkileyebilir; menüde sepet sayısı gösteriyorsanız açtıktan sonra kontrol edin.
JavaScript
Hız puanına en çok etki eden bölüm burası, ama siteyi bozma ihtimali de en yüksek olan bölüm.
Javascript’i Ertele (Defer JavaScript): JavaScript dosyalarını HTML okunduktan sonra çalıştırır. Açın. “jQuery’i Dahil Et” seçeneği risklidir; menüler ya da kaydırıcılar bozulursa kapatın.
JavaScript’i Geciktir (Delay JavaScript): Ziyaretçi sayfayı kaydırana, dokunana ya da tıklayana kadar JavaScript’i hiç yüklemez. “Gecikme Davranışı” için iki seçenek var:
- Yalnızca Belirtilen Scriptleri Geciktirin: Yalnızca sizin yazdığınız dosyalar geciktirilir. Başlamak için en güvenli yol: Google Analytics, Tag Manager, Facebook pikseli, canlı destek ve reklam kodları gibi üçüncü taraf kodlarla başlayın.
- Tüm Scriptleri Geciktir: Tüm JavaScript geciktirilir, siz istisna eklersiniz. En büyük kazancı verir ama dikkat ister. “Hızlı İstisnalar” kurulu eklentiler için hazır istisnaları tek tıkla ekler. Sayfa açılır açılmaz çalışması gereken kodları (açılır menü, sekme, sohbet düğmesi) “Gecikme Kapsamı Dışında” listesine yazın.
“Gecikme Zaman Aşımı” (Delay Timeout) açıkken, ziyaretçi hiçbir şey yapmasa bile kodlar 15 saniye sonra yüklenir. Analytics ya da reklam kodunuzu geciktiriyorsanız açmanızı öneririz.
Minify JavaScript: Dosyalardaki boşlukları ve açıklamaları atarak küçültür. Önbellek eklentiniz zaten küçültme yapıyorsa burada açmayın. Perfmatters dosyaları birleştirmez; her dosyayı ayrı ayrı küçültür.
CSS
Kullanılmayan CSS’yi Kaldırın (Remove Unused CSS): Her sayfa türü için yalnızca kullanılan CSS’i ayrı bir dosyada tutar ve gerisini sayfadan çıkarır. Doğru çalıştığında en büyük kazancı veren ayarlardan biri. “Kullanılan CSS Yöntemi” için “Dosya (File)” seçin.
Dikkat edilecekler:
- Tıklayınca açılan menü, sekme ve kaydırıcıların stili ilk yüklemede sayfada olmadığı için kaybolabilir. Bunları “Hariç Tutulan Seçiciler” listesine ekleyin (ör. açılır menünün CSS sınıfı).
- Tasarımda bir değişiklik yaptıktan sonra “Kullanılan CSS’yi Temizle” ile oluşturulan dosyaları silin.
- Sorun çıkarsa önce ilgili stil dosyasını “Hariç Tutulan Stil Sayfaları” ile hariç tutun; düzelmezse ayarı kapatın.
Minify CSS: JavaScript’teki gibi; önbellek eklentiniz küçültüyorsa birinde açık olsun.
Ön Yükleme (Preloading)
| Ayar | Önerimiz | Not |
| Kritik Görüntüleri Önceden Yükleyin (Preload Critical Images) | 2 | Sayfanın üstündeki ilk görselleri önceden yükler, LCP’ye yardımcı olur. Perfmatters 2–3 öneriyor; bu görseller geç yüklemeden kendiliğinden çıkarılır. |
| Ön Yükleme (Preload) | Gerekirse | Logo ya da ilk ekranda kullanılan yazı tipi dosyası gibi tek tek dosyalar için. Çok dosya eklemek ters etki yapar. |
| Speculative Loading | Mode: Prefetch, Eagerness: Moderate | Ziyaretçi bir linkin üzerine geldiğinde o sayfayı önceden hazırlar; geçişler hızlanır. WordPress 6.8 ve üstünde eski “Hızlı Sayfa Yüklemeyi Etkinleştir” (Instant Page) ayarının yerini alır; bu ayar henüz çevrilmediği için İngilizce görünür. |
| Ön Bağlantı (Preconnect), DNS Ön Yüklemesi | Yalnızca kritik dış kaynaklar | Yazı tiplerinizi Google’dan yüklüyorsanız fonts.gstatic.com gibi. Çoğu site için gerekmez. |
Tembel Yükleme (Lazy Loading)
| Ayar | Önerimiz | Not |
| Resimler (Images) | Açın | WordPress’in kendi geç yüklemesinden daha fazla kontrol verir (eşik, istisnalar). |
| İlk Görüntüleri Hariç Tut (Exclude Leading Images) | İlk ekrandaki görsel sayısı (çoğu sitede 1–3) | Sayfanın en üstündeki görseller geç yüklenirse LCP kötüleşir. Sayıyı çıkış yapmış hâlde, sayfanın ilk ekranına bakarak belirleyin. |
| iFrame’ler ve Videolar | Açın | Gömülü videolar ve haritalar ekrana gelince yüklenir. |
| YouTube Önizleme Küçük Resimleri | Açın | Ziyaretçi oynat düğmesine basana kadar yalnızca kapak görseli yüklenir. Sayfaya en çok yük getiren şeylerden biri YouTube gömmesidir. |
| CSS Arka Plan Görüntüleri | Açın | Arka plan görsellerini de geç yükler. Sayfanın üstündeki arka planı “Exclude Leading” ile hariç tutun. |
| Eşik (Threshold) | Varsayılan (0) ya da 300 px | Varsayılan değer performans için en iyisi. Kaydırırken boş alan görünüyorsa ya da sitede reklam gibi çok sayıda dış kod varsa Perfmatters en az 300 px öneriyor. |
| DOM İzleme (DOM Monitoring) | Sonsuz kaydırma varsa açın | Sonradan sayfaya eklenen görselleri de yakalar. |
Fontlar (Fonts)
- Temanız Google Fonts kullanıyorsa Yerel Google Fonts ve Ekran Değiştirme (Display Swap) açın. Yazı tipleri kendi sunucunuzdan yüklenir, Google’a ayrı bağlantı kurulmaz.
- Limit Subsets (çevrilmemiş) açarsanız Türkçe için mutlaka latin-ext ekleyin. Yalnızca “latin” seçilirse ğ, ş, ı ve İ harfleri başka bir yazı tipiyle görünür.
- Yazı tiplerini tema ya da başka yolla zaten yerelde barındırıyorsanız Google Fonts’u Devre Dışı Bırak açın.
CDN ve Analytics
CDN: Yalnızca dosyalarınızı ayrı bir CDN adresinden (ör. cdn.alanadiniz.com) sunuyorsanız gerekir. Cloudflare kullanıyorsanız bu bölümü boş bırakın.
Analytics: “Yerel Analitiği Etkinleştir” Google Analytics kodunu yerel olarak yükler, dış istek sayısını azaltır. Analytics’i Tag Manager ya da başka bir eklentiyle kuruyorsanız burada ikinci kez eklemeyin.
Kod Ekle (Code)
Perfmatters 2.5.3’ten beri kod parçacıklarını (PHP, JavaScript, CSS, HTML) eklentinin içinden yönetebiliyorsunuz. Ayrı bir kod parçacığı eklentisi kullanmıyorsanız bu bölüm işinizi görür. Header, body ve footer’a kod eklemek için de alanlar var.
Araçlar (Tools)
- Script Yöneticisi (Script Manager): Bir eklentinin dosyalarını yalnızca kullanıldığı sayfalarda yükler (ör. iletişim formu eklentisi yalnızca iletişim sayfasında). Doğru kullanıldığında büyük kazanç sağlar, ama her değişiklik için sayfayı test edin.
- Disable for Logged In Users: Giriş yapmış kullanıcılar için optimizasyonları kapatır. Sayfa düzenleyicinizle sorun yaşıyorsanız açın.
- Safe Mode: Bir ayar siteyi bozduysa tüm Perfmatters optimizasyonlarını tek seferde kapatır; sorunu bulana kadar siteyi ayakta tutar.
Veritabanı (Database)
Eski yazı revizyonlarını, otomatik taslakları, çöp kutusunu, spam yorumları ve süresi dolmuş geçici verileri temizler. Önce “Veritabanını Tara” ile ne kadar yer kaplandığına bakın. Temizlikten önce yedek alın. Ayda bir planlı temizlik (“Planlanmış Optimizasyon”) çoğu site için yeterli.
sitehizi.com’da hangi ayarlar açık?
Bu sitede Perfmatters 2.6.9 kullanıyoruz. Sayfa önbelleğini LiteSpeed Cache yapıyor, Perfmatters şu işleri üstleniyor:
| Bölüm | Başlıca açık ayarlar |
| Genel | Emojiler, Dashicons, Embeds, şifre göstergesi kapalı; WP sürümü, RSD ve kısa link kaldırıldı; yorum URL’leri kaldırıldı |
| JavaScript | JavaScript’i Geciktir: Tüm Scriptleri Geciktir. Açılır menü, sekmeler, sohbet düğmesi ve form adımları gibi 13 kod istisnada; WooCommerce ürün galerisi Hızlı İstisnalar’dan |
| CSS | Kullanılmayan CSS’yi Kaldırın (Dosya yöntemi) |
| Tembel Yükleme | CSS Arka Plan Görüntüleri, DOM İzleme |
| Fontlar | Google Fonts’u Devre Dışı Bırak (yazı tipleri temada yerel) |
Görsellerin geç yüklenmesini GeneratePress ve WordPress’in kendi özelliği yapıyor; bu yüzden Perfmatters’taki “Resimler” ayarını kapalı tuttuk. Bu bir öneri değil, kendi kurulumumuzun durumu: siteniz farklıysa yukarıdaki tablolardaki önerilere göre ilerleyin.
Lisansınız yoksa orijinal Perfmatters lisansını sitemizden alabilirsiniz. Eklentinin ne olduğunu merak ediyorsanız Perfmatters nedir? yazımıza bakın.
Sık sorulan sorular
Perfmatters önbellek eklentisi mi?
Hayır. Sayfa önbelleği yapmaz; gereksiz kodları kapatır ve dosyaların yüklenme sırasını düzenler. LiteSpeed Cache, WP Rocket ya da hostinginizin önbelleğiyle birlikte kullanılır. Aynı ayar iki eklentide açıksa birini kapatın.
Delay JavaScript açınca menü ya da form çalışmıyor, ne yapmalıyım?
Çalışmayan özelliğin dosyasını ya da kod parçasını “Gecikme Kapsamı Dışında” listesine ekleyin. Hangi dosya olduğunu bulamazsanız davranışı “Yalnızca Belirtilen Scriptleri Geciktirin” yapıp yalnızca üçüncü taraf kodları geciktirin.
Remove Unused CSS siteyi bozdu, nasıl geri alırım?
Önce “Kullanılan CSS’yi Temizle” ile oluşturulan dosyaları silin. Sorun bir menü ya da kaydırıcıdaysa ilgili CSS sınıfını “Hariç Tutulan Seçiciler” listesine ekleyin. Hızlıca eski hâline dönmek için ayarı kapatabilir ya da Araçlar bölümündeki Safe Mode’u açabilirsiniz.
Perfmatters ile WP Rocket birlikte kullanılır mı?
Kullanılır, ama ikisinde de aynı özellikler var (JavaScript geciktirme, kullanılmayan CSS, geç yükleme). Her özelliği yalnızca bir eklentide açın; genellikle sayfa önbelleği WP Rocket’ta, kod düzenlemeleri Perfmatters’ta kalır.
Lisans süresi bitince ayarlar kaybolur mu?
Hayır. Eklenti ve ayarlarınız çalışmaya devam eder, yalnızca yeni güncellemeler gelmez.